ജീവിക്കുന്ന നഗരവും ചുറ്റുപാടുകളും ഒരു കലാകാരനെ അല്ലെങ്കില്‍ കലാകാരിയെ എങ്ങനെ പരുവപ്പെടുത്തും എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണമാണ് ബോംബെ ജയശ്രീ. ജനിച്ചു വളര്‍ന്ന നഗരത്തെ പേരിനൊപ്പം ചേര്‍ത്ത് പിടിച്ചു കൊണ്ട് നടക്കുന്ന കലാകാരി. അവര്‍ ബോംബെ വിട്ടിട്ടു വര്‍ഷങ്ങളായി, ബോംബെ മുംബൈയുമായി. എങ്കിലും ഉള്ളിലെ ബോംബെ പ്രഭ മങ്ങാതെ നില്‍ക്കുന്നുവെന്ന് ജയശ്രീ പറയുന്നു.

മഹാനഗരം പകര്‍ന്നു കൊടുത്ത ജനകീയതയുടെയും ‘Cosmopolitanism’ത്തിന്റെയും മൂല്യങ്ങളെക്കുറിച്ച്, ഹിന്ദി സിനിമാ ഗാനങ്ങള്‍ കേട്ട് വളര്‍ന്ന കാലത്തെക്കുറിച്ച്, ഇപ്പോഴത്തെ വീടായ മദ്രാസ്‌ തുറന്നു കൊടുത്ത സംഗീത വഴികളെക്കുറിച്ച്, തന്നെ പഠിപ്പിച്ച ഗുരുവിനെക്കുറിച്ച്  ബോംബെ ജയശ്രീ ഇന്ത്യന്‍ എക്‌സ്‌പ്രസ് മലയാളത്തോട് സംസാരിക്കുന്നു.

“അറുപതുകള്‍ മുതല്‍ എണ്‍പതുകള്‍ വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിലെ ഹിന്ദി സിനിമാ ഗാനങ്ങള്‍ കേട്ടും അവയെ അതിരറ്റു സ്നേഹിച്ചുമാണ് വളര്‍ന്നത്‌.  മുഹമ്മദ്‌ റാഫി, ലതാ മങ്കേഷ്ക്കര്‍, ആശാ ഭോസ്‌ലെ എന്നിവരെയൊക്കെ ഞാന്‍ എന്റെ ഗുരുക്കന്‍മാരായിത്തന്നെയാണ് കരുതുന്നത്.

ഞാന്‍ കേട്ട അവരുടെ ഗാനങ്ങളിലൂടെ അമൂല്യമായ പലതും പഠിച്ചിട്ടുള്ളതു കൊണ്ടാണങ്ങനെ.  സംഗീതത്തിന്റെ ‘beauty, aesthetics’ എന്നിവ അനുഭവിക്കാന്‍ ഇപ്പോഴും ഞാന്‍ ‘tune’ ചെയ്യുന്നത് ഇവരിലേയ്ക്ക് തന്നെയാണ്”, കുട്ടിക്കാലം മുതല്‍ അമ്മ സീതയുടെ ശിക്ഷണത്തില്‍ കര്‍ണാടക സംഗീതം അഭ്യസിച്ച ജയശ്രീ പറയുന്നു.  അതിനു ശേഷം ടി.ആര്‍.ബാലാമണി എന്ന സംഗീതാധ്യാപികയുടെ കീഴില്‍.  അവിടെ തുടങ്ങി കര്‍ണാടക സംഗീത ലോകത്ത് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍.  ശുദ്ധ സംഗീതത്തിലും പരീക്ഷണങ്ങളിലും അവര്‍ ഒരു പോലെ വ്യാപൃതയായി.  മദ്രാസിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സഭകള്‍ തുടങ്ങി ഓസ്കാര്‍ വേദി വരെ എത്തി.  പക്ഷേ ഇന്നും ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തലിന്റെ ഒരു ചെറു ‘nudge’ മതി, ജയശ്രീയെ ബോംബെയിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോകാന്‍.  അന്ന് കേട്ട ഗാനങ്ങളെക്കുറിച്ച്  അവരെ വാചാലയാക്കാന്‍.

Bombay Jayashri Ramnath

ബോംബെ ജയശ്രീ രാമനാഥ്. ചിത്രം: പി.സനത് കുമാര്‍

“അറുപതുകളിലേയും എഴുപതുകളിലേയും ഗാനങ്ങള്‍ ആണ് കൂടുതല്‍ ഇഷ്ടം.  എസ്.ഡി.ബര്‍മ്മന്‍, സലില്‍ ചൗധരി, മദന്‍ മോഹന്‍ എന്നിവരുടെ ഗാനങ്ങള്‍ ധാരാളം കേട്ടിട്ടുണ്ട്.  അതുപോലെ തന്നെ തമിഴില്‍ എം.എസ്.വിശ്വനാഥന്‍, ഇളയരാജ, മലയാളത്തില്‍ എം.എസ്.ബാബുരാജ്‌, ദേവരാജന്‍ മാസ്റ്റര്‍ എന്നിവരുടെ ഗാനങ്ങള്‍ വളരെ ഇഷ്ടമാണ്”.

ബോംബെയില്‍ ജീവിച്ചിട്ടും, ഹിന്ദി സിനിമാ ഗാനങ്ങള്‍ ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, എന്ത് കൊണ്ടോ ജയശ്രീ എന്ന ഗായിക ബോളിവുഡിലേയ്ക്കല്ല എത്തിയത്, പകരം മദ്രാസിലേയ്ക്ക്, വിഖ്യാത സംഗീതഞ്ജന്‍ ലാല്‍ഗുഡി ജി.ജയരാമന്റെ അടുത്തേയ്ക്കാണ് എത്തിയത്.

“സിനിമയില്‍ പാടണം എന്ന് ബോംബയില്‍ ഉള്ള സമയത്ത് തോന്നിയിട്ടില്ല.  കേള്‍ക്കുന്നത് തന്നെ സന്തോഷമായിരുന്നു, പാടുന്നതിനെക്കുറിച്ചൊന്നും ആലോചിച്ചിട്ടില്ല.  മാത്രമല്ല, നേരത്തേ പറഞ്ഞ പോലെ ഞാന്‍ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന അറുപതുകളിലേയും എഴുപതുകളിലേയും ഗാനങ്ങള്‍ പോലെയായിരുന്നില്ല ഞാന്‍ പാടി തുടങ്ങിയ കാലത്തെ (എണ്‍പതുകള്‍, തൊണ്ണൂറുകള്‍) ഗാനങ്ങള്‍.  ബോളിവുഡ് അതില്‍ നിന്നും തന്നെ മാറിപ്പോയിരുന്നു. പിന്നെ അവിടെ നിന്നും മദ്രാസിലേയ്ക്ക് ഞങ്ങള്‍ എത്തിയിരുന്നു അപ്പോഴേക്കും.  എന്റെ ഗുരുനാഥന്‍ ലാല്‍ഗുഡി ജയരാമന്റെ അടുക്കല്‍ നിന്ന് സംഗീതം പഠിച്ചും തുടങ്ങിയിരുന്നു”.

ജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും അര്‍ത്ഥവത്തായ ഒരു കാലത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു ഗുരുവിനൊപ്പമുള്ള ആ ദിനങ്ങള്‍ എന്ന് ബോംബെ ജയശ്രീ ഓര്‍ക്കുന്നു.  ജീവിത അവസാനം വരെ അമൂല്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട പലതും പകര്‍ന്നു കിട്ടിയ സമയം.

“ബോംബെയില്‍ നിന്നും പറിച്ചു നടപ്പെട്ടപ്പോള്‍ അൽപ്പം സങ്കടമുണ്ടായിരുന്നു.  ബോംബെ പോലെയല്ല മദ്രാസ്‌.  രണ്ടു നഗരങ്ങളുടെ ‘vibe’കള്‍ തമ്മിലുള്ള അന്തരം സാരമായി ബാധിച്ചിരുന്നു.   പക്ഷേ ഇവിടെയെത്തിയപ്പോള്‍ സംഗീതം കുറേയും കൂടി അടുത്തു വന്നു.  കുറേയും കൂടി ‘accessible’ ആയി.  അത് ആഴത്തില്‍ പഠിക്കാനും അറിയാനും കഴിഞ്ഞു.  ധാരാളം പ്രഗല്‍ഭരുടെ സംഗീതം കേള്‍ക്കാനും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാനും സാധിച്ചു.  എല്ലാറ്റിനുമുപരി എന്റെ ഗുരുവും കുടുംബവും എന്നെ ദത്തെടുത്ത്, അവരുടെ കൂടെക്കൂട്ടി.  പിന്നെയങ്ങോട്ട് ‘music took care’ എന്ന് പറയാം”.

ലാല്‍ഗുഡിയുടെ കീഴിലുളള പഠനം തന്നെ വേറെയൊരു ലോകത്തേയ്ക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പോയി. അദ്ദേഹവുമൊത്ത് ചെലവഴിക്കാന്‍ സാധിച്ച ഓരോ ദിവസവും ഓരോ നിമിഷവും മറക്കാനാവാത്ത പാഠങ്ങളാണ് പകര്‍ന്നു തന്നതെന്ന് ജയശ്രീ പറയുന്നു.   വയലിന്‍ വാദനത്തില്‍ പ്രാവീണ്യമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാത പിന്തുടര്‍ന്ന് ഉപകരണ സംഗീതത്തില്‍ ആകൃഷ്ടയായിട്ടുണ്ടോ എപ്പോഴെങ്കിലും എന്ന ചോദ്യത്തിന് അവര്‍ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറയുന്നു.

“അങ്ങനെ തോന്നിയിട്ടില്ല.  പാടണം എന്നേ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടുള്ളൂ.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതത്തിന്റെ സൗന്ദര്യവും മൂല്യവുമെല്ലാം ശബ്ദത്തിലൂടെ കൊണ്ട് വരാനാണ് എല്ലാക്കാലത്തും ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളതും”.