നിറങ്ങളുടെ ഉത്സവത്തിന് മുഖങ്ങൾ പലത്: ഇന്ത്യയിലെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന ഹോളി ആചാരങ്ങൾ ഇവയാണ്

വർണ്ണങ്ങളുടെ ഉത്സവമായ ഹോളി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സജീവമായ ആഘോഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ഇത് വെറും നിറങ്ങൾ തേക്കുന്നതിലോ വെള്ളം നിറച്ച ബലൂണുകൾ എറിയുന്നതിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ പുരാണങ്ങളെയും പ്രാദേശിക ആചാരങ്ങളെയും സാംസ്കാരിക സ്വാധീനങ്ങളെയും കൂട്ടിയിണക്കി തനതായ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇതിലേക്ക് ചേർക്കുന്നു. വൃന്ദാവനിലെ പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ ഹോളി മുതൽ പഞ്ചാബിലെ ആവേശകരമായ ആയോധനകല പ്രകടനങ്ങൾ വരെ, ഓരോ പ്രദേശത്തിനും പ്രത്യേകതകളുണ്ട്. ബീഹാറിലെ ധോളിന്റെ താളമായാലും ശാന്തിനികേതനിലെ കലാപരമായ ചാരുതയായാലും, ഇന്ത്യയിലെ ഹോളി യഥാർത്ഥത്തിൽ മാസ്മരികമാണ്. 

ഒഡീഷയിലെ ഡോൾ ജാത്രയും അസമിലെ ദൗൾ യാത്രയും

ഒഡീഷയിൽ ഹോളി ദിനത്തിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന ഡോൾ ജാത്ര അല്ലെങ്കിൽ ഡോൾ പൂർണിമ, ഡോലഗോബിന്ദ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ജഗന്നാഥ ഭഗവാനോടുള്ള ആദരവാണ്. ഭക്തർ പുറത്തിറങ്ങി നിറങ്ങൾ പുരട്ടുന്നു. ഇത് ഐക്യത്തേയും വിശ്വാസത്തേയും ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. അസമിൽ ബാർപേട്ടയിലെ സത്രങ്ങൾ ഗംഭീരമായ ഘോഷയാത്രകളോടെ ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നു, അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹവുമായി ഏഴ് തവണ വിശുദ്ധ അഗ്നിക്ക് ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നു. രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലും, ഈ ഉത്സവം ഭക്തിയുടെയും നിറത്തിന്റെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും മനോഹരമായ സംഗമമാണ്.

പഞ്ചാബിലെ ഹോല മൊഹല്ല

പഞ്ചാബിൽ ഹോളി നിറങ്ങളെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല—അത് ശക്തിയെയും വീര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ളതാണ്. ആനന്ദ്പൂർ സാഹിബിൽ പ്രധാനമായും ആഘോഷിക്കുന്ന ഹോല മൊഹല്ല, സിഖ് പോരാളികളുടെ ആയോധന നൈപുണ്യം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്സവമായി ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ആണ് ആരംഭിച്ചത്. നിറങ്ങൾ എറിയുന്നതിന് പകരം പങ്കെടുക്കുന്നവർ വാൾപ്പയറ്റ്, കുതിരസവാരി, അമ്പെയ്ത്ത്, മോക്ക് യുദ്ധങ്ങൾ എന്നിവ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തിൽ ആത്മീയ കീർത്തനങ്ങളും ലംഗറുകളും ഊർജ്ജസ്വലമായ ഘോഷയാത്രകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ബീഹാറിലെ ഫാഗുവാ

ഫാഗ്വ അല്ലെങ്കിൽ ഫാൽഗുണോത്സവം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ബീഹാറിലെ ഹോളി, വസന്തത്തിന്റെ വരവിനെയും വിളവെടുപ്പ് കാലത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ആഘോഷമാണ്. തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്ന ഫാൽഗുണ പൂർണിമയിലെ ഹോളിക ദഹനത്തോടെയാണ് ആഘോഷങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. അടുത്ത ദിവസം നിറങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള കളി, നാടൻ പാട്ടുകൾ, ഊർജ്ജസ്വലമായ നൃത്തങ്ങൾ എന്നിവയാൽ നാടും നഗരവും സജീവമാകുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ലത്ത്മാർ ഹോളി

രാധയുടെയും കൃഷ്ണന്റെയും ജന്മനാടുകളാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ബർസാന, നന്ദഗാവ് എന്നീ നഗരങ്ങളിൽ, ലത്ത്മാർ ഹോളിയിലൂടെ ആഘോഷം ഏറെ രസകരമായ രീതിയിലേയ്ക്ക് വഴിമാറുന്നു. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഒരിക്കൽ രാധയെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും കളിയാക്കിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ അവർ ശ്രീകൃഷ്ണനെ വടികൊണ്ട് അടിച്ച് ഓടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിനെ സ്മരിച്ചു കൊണ്ട് ഇന്ന് സ്ത്രീകൾ പുരുഷന്മാരെ വടികൊണ്ട് ആക്രമിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നു. 

മണിപ്പൂരിലെ യോസാംഗ്

മണിപ്പൂരിൽ ഹിന്ദു പാരമ്പര്യങ്ങളെയും തദ്ദേശീയ പാരമ്പര്യങ്ങളെയും സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന ആറ് ദിവസത്തെ യോസാംഗ് ഉത്സവവുമായി ഹോളി ലയിക്കുന്നു. ഹോളിക ദഹനത്തിന് സമാനമായി പുല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കുടിൽ കത്തിക്കുന്നതോടെ ഇത് ആരംഭിക്കുന്നു. കുട്ടികൾ സംഭാവനകൾ ശേഖരിക്കുന്നതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ചടങ്ങ്. രാത്രിയിൽ ആണുങ്ങളും പെണ്ണുങ്ങളും കൈകോർത്ത് നാടൻ പാട്ടുകൾക്ക് നൃത്തം ചെയ്യുന്ന 'തബൽ ചോങ്ബ' ആണ് മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണം.

കേരളത്തിലെ ഉകുലി

കേരളത്തിലെ കുഡുംബി, കൊങ്കണി സമുദായങ്ങൾക്കിടയിൽ ഹോളി 'ഉകുലി' അല്ലെങ്കിൽ 'മഞ്ഞൾ കുളി' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങൾക്ക് പകരം പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ മഞ്ഞൾ വെള്ളമാണ് ഇവിടെ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്ര ഘോഷയാത്രകളും നാടൻ പാട്ടുകളും ആചാരപരമായ പ്രാർത്ഥനകളും ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിൽ ഇത് അത്ര വ്യാപകമല്ലെങ്കിലും ഈ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രിയപ്പെട്ട പാരമ്പര്യമാണിത്.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെയും മധ്യപ്രദേശിലെയും രംഗപഞ്ചമി

ഹോളിക്ക് അഞ്ച് ദിവസത്തിന് ശേഷം ആഘോഷിക്കുന്ന രംഗപഞ്ചമി, ഉത്സവത്തിന്റെ ഗംഭീരമായ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. നിറങ്ങൾ കൊണ്ട് കളിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഉപരിയായി, അഹംഭാവം, സ്വാർത്ഥത, അലസത തുടങ്ങിയവ അതിജീവിക്കുന്നതിനെ ഇത് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു. പരിസ്ഥിതിയെ ശുദ്ധീകരിക്കാനും പോസിറ്റിവിറ്റി കൊണ്ടുവരാനും ഈ ഉത്സവം സഹായിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ശാന്തിനികേതനിലെ വസന്തോത്സവം, പശ്ചിമ ബംഗാൾ

രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ശാന്തിനികേതനിൽ നടക്കുന്ന വസന്തോത്സവം ഒരു സാംസ്കാരിക വിരുന്നാണ്. വർണ്ണാഭമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾ സന്ദർശകർക്കായി കലാപ്രകടനങ്ങൾ കാഴ്ചവെക്കുന്നു. ടാഗോർ ഗീതങ്ങളുടെ ഈണത്തിനനുസരിച്ചുള്ള നൃത്തങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിറങ്ങൾ കൈമാറുന്നതോടെ ചടങ്ങ് അവസാനിക്കുന്നു.

വൃന്ദാവനിലെ ഫൂലോൻ കി ഹോളി

ശ്രീകൃഷ്ണനുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വൃന്ദാവൻ, പൂക്കൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോളിയുടെ പ്രത്യേക പതിപ്പ് ആഘോഷിക്കുന്നു. ബാങ്കെ ബിഹാരി ക്ഷേത്രത്തിൽ, പുരോഹിതന്മാരും ഭക്തരും നിറങ്ങൾക്ക് പകരം പൂവിതളുകൾ വർഷിക്കുന്നു. ഭജനകളും ഭക്തിനിർഭരമായ നൃത്തങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും ഇതിനൊപ്പമുണ്ട്.

ഉദയ്പൂരിലെ റോയൽ ഹോളി

ഉദയ്പൂരിലെ ഹോളി ഒരു രാജകീയ ചടങ്ങാണ്. ഹോളിക ദഹനത്തിൽ നഗരത്തിലുടനീളം നിരവധി അഗ്നികുണ്ഡങ്ങൾ തെളിയുന്നു, ഏറ്റവും വലിയ ആഘോഷം ജഗദീഷ് ക്ഷേത്രത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്. ഘോഷയാത്രകളും നാടോടി കലാരൂപങ്ങളുടെ പ്രകടനങ്ങളും പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളും രാജസ്ഥാനിലെ രാജകീയ പൈതൃകത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.