/indian-express-malayalam/media/media_files/2026/02/11/om-birla-2026-02-11-08-29-50.jpg)
Image Source: (Sansad TV/ANI Video Grab)
ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ ഓം ബിർളയ്ക്കെതിരെ പ്രതിപക്ഷം ചൊവ്വാഴ്ച (ഫെബ്രുവരി 10) അവിശ്വാസ പ്രമേയം കൊണ്ടുവന്നു. ഇത് ചട്ടപ്രകാരം പരിശോധിച്ച് നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുമെന്ന് ലോക്സഭാ വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു.
മുൻ കരസേനാ മേധാവി ജനറൽ എം.എം.നരവാനെയുടെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്ത ആത്മകഥയിലെ ഭാഗങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കാനോ അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാനോ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയെ അനുവദിക്കാത്തതിനും, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സഭയ്ക്കുള്ളിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു എന്ന ബിർളയുടെ അവകാശവാദത്തിനുമെതിരെ കോൺഗ്രസും മറ്റ് പാർട്ടികളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ലോക്സഭാ സ്പീക്കറെ സ്ഥാനത്തുനിന്നും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധിക്കുമോ?
അതെ, ഈ നടപടിക്രമം രാജ്യസഭയ്ക്കോ കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ്സിനോ ബാധകമല്ല. സഭയിലെ നിയമനിർമ്മാണ ബിസിനസ് നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതികളും നടപടിക്രമങ്ങളും അനുസരിച്ച്, ലോക്സഭയിലെ അന്നത്തെ ആകെ അംഗങ്ങളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ പാസാക്കുന്ന പ്രമേയത്തിലൂടെ സ്പീക്കറെയോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയോ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 94 (സി) പ്രകാരം ഇത് സാധ്യമാണ്. ആർട്ടിക്കിൾ 94, സ്പീക്കർ, ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിയുന്നതിനും രാജിവെക്കുന്നതിനും നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും, ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ തികച്ചും കർക്കശമാണ്.
Also Read: കൂടുതൽ ജനകീയമാകാൻ പി.എഫ്; പുതിയ വെബ്സൈറ്റ്, ഏത് ഓഫീസിൽ നിന്നും സേവനം; പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ
ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെ തൽസ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന വിവിധ വ്യവസ്ഥകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ആർട്ടിക്കിൾ 94 അനുസരിച്ച്, സ്പീക്കറോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറോ ആയി പദവി വഹിക്കുന്ന ഒരു സഭാംഗം, സഭയിലെ അംഗമല്ലാതായിത്തീരുന്ന പക്ഷം ലോക്സഭയിലെ സ്പീക്കർ അല്ലെങ്കിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ സ്ഥാനം ഒഴിയേണ്ടതാണ്. 94 (എ) പ്രകാരം,ഏതു സമയത്തും സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ എഴുതി ഒപ്പിട്ട കത്തിലൂടെ ഔദ്യോഗികമായി രാജി സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. 94 (സി) പ്രകാരം, ലോക്സഭയിലെ അന്നത്തെ ആകെ അംഗങ്ങളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ പാസാക്കുന്ന ഒരു പ്രമേയത്തിലൂടെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
ലോക്സഭാ സ്പീക്കറെയോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയോ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമം എന്താണ്?
ലോക്സഭാ സ്പീക്കറെയോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയോ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രമേയത്തിന് നോട്ടീസ് നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അംഗം, അത് രേഖാമൂലം ലോക്സഭാ സെക്രട്ടറി ജനറലിന് സമർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികമോ അംഗങ്ങൾക്ക് സംയുക്തമായി ഈ നോട്ടീസ് നൽകാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ, ഭരണഘടനയുടെ വകുപ്പ് (സി) പ്രകാരം ഇത്തരമൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ, പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തെക്കുറിച്ച് കുറഞ്ഞത് പതിനാല് ദിവസത്തെ മുൻകൂർ നോട്ടീസ് നൽകിയിരിക്കണം.
ഇത്തരമൊരു നോട്ടീസ് ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കാൻ അനുമതി തേടിക്കൊണ്ടുള്ള പ്രമേയം സ്പീക്കർ നിശ്ചയിക്കുന്ന ഒരു ദിവസം ബന്ധപ്പെട്ട അംഗങ്ങളുടെ പേരിൽ കാര്യപരിപാടി പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തും. നോട്ടീസ് ലഭിച്ച തീയതി മുതൽ പതിനാല് ദിവസത്തിന് ശേഷമുള്ള ഏത് ദിവസവുമാകാം ഇത്.
Also Read:പരസ്യവും താരങ്ങളുടെ ബാധ്യതയും; മോഹൻലാലിനെതിരെയുള്ള ഹർജിയിൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം ചർച്ചയാകുന്നു
ലോക്സഭാ സ്പീക്കറിനോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറിനോ എതിരെ മുമ്പ് ഒരു അവിശ്വാസ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ? നടപടിക്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നതിന് പാലിക്കേണ്ട നിർദ്ദിഷ്ട വ്യവസ്ഥകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
അതെ, മുൻപ് മൂന്ന് തവണ—1954, 1966, 1987 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ ഇത്തരമൊരു പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ലോക്സഭയിലെ കുറഞ്ഞത് രണ്ട് അംഗങ്ങളുടെയെങ്കിലും പിന്തുണ ഇത്തരം ഒരു പ്രമേയത്തിന് ആവശ്യമാണ്. കൂടാതെ, സഭയിലെ "50 അംഗങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റു നിന്ന്" ഇതിനെ പിന്തുണയ്ക്കണം, അതായത് ഈ നടപടിക്രമം നടപ്പിലാക്കാൻ സഭയുടെ ക്വോറംതികഞ്ഞിരിക്കണം. ലോക്സഭയിലെ ചട്ടങ്ങളും നടപടിക്രമങ്ങളും സംബന്ധിച്ച റൂൾസ് 200 മുതൽ 203 വരെയുള്ളവയാണ് ഈ പ്രക്രിയയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.
1954 ഡിസംബറിൽ, ലോക്സഭയുടെ ആദ്യ സ്പീക്കറായ ഗണേഷ് വാസുദേവ് മാവ്ലങ്കാർ ആണ് ആദ്യമായി ഇത്തരമൊരു അവിശ്വാസപ്രമേയത്തെ നേരിട്ട പ്രിസൈഡിങ് ഓഫീസർ. പിന്നീട് രണ്ട് തവണ കൂടി ഇത് സംഭവിച്ചു. 1966 നവംബറിൽ ഹുക്കം സിങ്ങിനെതിരെയും, 1987 ഏപ്രിലിൽ ബൽറാം ജാക്കറിനെതിരെയും. എന്നാൽ ഇവർ ആരും തന്നെ പ്രമേയത്തെത്തുടർന്ന് സ്പീക്കർ സ്ഥാനം ഒഴിയേണ്ടി വന്നിട്ടില്ല.
ഒരു അവിശ്വാസ പ്രമേയം പാലിക്കേണ്ട ഏതെങ്കിലും മാർഗനിർദേശങ്ങൾ ഉണ്ടോ?
ചട്ടം 200A അനുസരിച്ച്, അത്തരമൊരു പ്രമേയം ആരോപിക്കപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ വിവരം നൽകുന്നതായിരിക്കണം, കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായും കൃത്യമായും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കണം, വാദഗതികൾ, അനുമാനങ്ങൾ, പരിഹാസരൂപേണയുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾ, ആക്ഷേപങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ അപകീർത്തികരമായ പ്രസ്താവനകൾ എന്നിവ ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കാൻ പാടില്ല, പ്രമേയം ചർച്ചയ്ക്കായി അംഗീകരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അത് സമർപ്പിച്ച അംഗത്തിന് (അംഗങ്ങൾക്ക്) പിന്നീട് അതിന്മേൽ പ്രസംഗിക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടാകില്ല എന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.
അത്തരമൊരു പ്രമേയം അംഗീകരിച്ചാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?
അത്തരമൊരു പ്രമേയം അനുവദിക്കപ്പെട്ടാൽ, അതിനെ അനുകൂലിക്കുന്ന അംഗങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. അമ്പതിൽ കുറയാത്ത അംഗങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, 'അനുമതി നൽകിയിരിക്കുന്നു' എന്നും, അനുമതി ചോദിച്ച തീയതി മുതൽ പത്ത് ദിവസത്തിൽ കവിയാത്ത ഒരു പ്രത്യേക ദിവസം പ്രമേയം ചർച്ചയ്ക്കെടുക്കുമെന്നും സ്പീക്കറോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറോ അധ്യക്ഷനോ പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രമേയം പരിഗണിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ദിവസം, അത് 'ബിസിനസ് ലിസ്റ്റിൽ' ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതും, തുടർന്ന് ചർച്ച നടത്തേണ്ടതുമാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ച അംഗത്തിന് (അംഗങ്ങൾക്ക്) അധ്യക്ഷൻ അനുവദിക്കുകയാണെങ്കിൽ സംസാരിക്കാവുന്നതാണ്; എന്നാൽ അത്തരമൊരു പ്രസംഗം പതിനഞ്ച് മിനിറ്റിൽ കൂടാൻ പാടുള്ളതല്ല. ചർച്ച നടക്കുമ്പോൾ, അത് പ്രമേയത്തിൽ ഉന്നയിച്ചിട്ടുള്ള ആരോപണങ്ങളിൽ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്.
ആവശ്യമുള്ളതിലും കുറവ് അംഗങ്ങൾ വന്നാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? അത്തരമൊരു പ്രമേയം അനാവശ്യമാക്കുന്ന അധിക വ്യവസ്ഥകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
"50-ൽ താഴെ അംഗങ്ങൾ മാത്രമേ എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കുന്നുള്ളൂ എങ്കിൽ, പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കാൻ അംഗത്തിന് 'സഭയുടെ അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടില്ല' എന്ന് പ്രിസൈഡിങ് ഓഫീസർ സഭയെ അറിയിക്കേണ്ടതാണ്. സ്പീക്കറെയോ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയോ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായുള്ള ഒരു പ്രമേയം കൃത്യമായ മുൻകൂർ നോട്ടീസ് ഇല്ലാതെ ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതിൻമേൽ തുടനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതല്ല."
സ്ഥാനത്തുനിന്ന് അവരെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ, സഭാംഗം എന്ന നിലയിൽ സ്പീക്കർ എന്തുചെയ്യും?
നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ലോക്സഭ പിരിച്ചുവിടപ്പെടുമ്പോഴെല്ലാം, സ്പീക്കർ 'പിരിച്ചുവിട്ടതിന് ശേഷമുള്ള ജനപ്രതിനിധിസഭയുടെ ആദ്യ യോഗത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് വരെ തന്റെ ഓഫീസ് ഒഴിയാൻ പാടില്ല.' സ്പീക്കറെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രമേയം സഭയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കുമ്പോൾ, സഭയിലെ നടപടികളിൽ സംസാരിക്കാനും പങ്കെടുക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് അവകാശമുണ്ട്. അത്തരം നടപടികളിലെ വോട്ടെടുപ്പിലോ മറ്റ് കാര്യങ്ങളിലോ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ വോട്ട് ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അവകാശമുണ്ട്; എന്നാൽ വോട്ടുകൾ തുല്യമായി വരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ 'കാസ്റ്റിങ് വോട്ട്' ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അധികാരമില്ല.
Read More: തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി കൃഷിയെ തളർത്തുന്നുണ്ടോ? പുതിയ കണക്കുകൾ പറയുന്നത് എന്ത്?
Stay updated with the latest news headlines and all the latest Lifestyle news. Download Indian Express Malayalam App - Android or iOS.
/indian-express-malayalam/media/agency_attachments/RBr0iT1BHBDCMIEHAeA5.png)
Follow Us