scorecardresearch
Latest News

രാജ്യത്തും ലിഥിയം നിക്ഷേപം; ജമ്മുകശ്മീരിലെ കണ്ടെത്തലിന്റെ പ്രധാന്യമെന്ത്?

നോൺ ഫെറസ് മെറ്റലായ ലിഥിയം വൈദ്യുത വാഹനങ്ങളിലെ ബാറ്ററികളുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ്

jammu and kashmir Lithium, lithium in J&K, GSI,lithium, resources,india,IE malayalam

ജമ്മു കശ്മീരിലെ റിയാസി ജില്ലയിൽ ലിഥിയം നിക്ഷേപം കണ്ടെത്തിയിരിക്കുകയാണു ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (ജിഎസ്ഐ). രാജ്യത്താദ്യമായാണു ലിഥിയം ശേഖരം കണ്ടെത്തുന്നത്. 59 ലക്ഷം ടൺ വരുന്ന ശേഖരം സലാൽ-ഹൈമാന പ്രദേശത്താണു കണ്ടെത്തിയത്. നോൺ ഫെറസ് മെറ്റലായ ലിഥിയം, വൈദ്യുത വാഹനങ്ങളുടെ ബാറ്ററികളുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ്. 2021-22 മുതൽ നിരീക്ഷണം നടക്കുന്ന “റിയാസി സെർസന്ദു-ഖേരിക്കോട്ട്-രാഹോത്കോട്ട്-ദാരാബി” മിനറൽ ബ്ലോക്കിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ നിക്ഷേപം നിലകൊള്ളുന്നത്.

ഖര ഇന്ധനങ്ങളുടെയും ധാതുക്കളുടെയും കരുതൽ ശേഖരത്തിന്റെയും വിഭവശേഷിയുടെയും വർഗീകരണത്തിനായുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭാ ചട്ടക്കൂടിനു (യുഎൻഎഫ്സി 1997) കീഴിലായി അന്വേഷണത്തിന്റെ ഘട്ടം ‘ജി4’ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. രഹസ്യാന്വേഷണ സർവേകളുടെ വളരെ പുരോഗമിച്ച ഘട്ടമാണിത്.

ഈ കണ്ടെത്തലുകളിൽ ലിഥിയത്തിനൊപ്പം ബോക്‌സൈറ്റും (അലുമിനിയത്തിനുള്ള ധാതു) അപൂർവ ഭൂമി മൂലകങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നതായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.

രണ്ടു മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണു കശ്മീരിലെ ലിഥിയം കണ്ടെത്തൽ. ഒന്നാമതായി, പുതിയ കണ്ടെത്തലിനെ “അനുമാനിക്കുന്ന” എന്ന് വർഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ധാതു വിഭവങ്ങളെ ഉപവിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണിത്. “അനുമാനിക്കുന്ന” ധാതു വിഭവം എന്നത് പ്രകൃതിവിഭവ ശേഖരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതിന്റെ അളവ്, ഗ്രേഡ്, ധാതു ഉള്ളടക്കം എന്നിവ പുറമ്പോക്ക്, കിടങ്ങുകൾ, കുഴികൾ, വർക്കിങ്, ഡ്രിൽ ഹോളുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ച വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം കണക്കാക്കുന്നു. അത് പരിമിതമോ അനിശ്ചിതത്വമുള്ള ആയ ഗുണമേന്മയുള്ളതാകാം, കൂടാതെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തെളിവുകളിൽ നിന്നുള്ള കുറഞ്ഞ വിശ്വാസ്യതയും.

ബൊളീവിയയിലെ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ലിഥിയം ശേഖരം 21 ദശലക്ഷം ടണ്ണുണ്ടായിരുന്നു. അർജന്റീനയിൽ 17 ദശലക്ഷം ടൺ, ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ 6.3 ദശലക്ഷം ടൺ, ചൈനയിൽ 4.5 ദശലക്ഷം ടൺ എന്നിങ്ങനെ അനുമാനിക്കുമ്പോൾ ജമ്മു കാശ്മീരിലെ ലിഥിയം കണ്ടെത്തൽ താരതമ്യേന ചെറുതാണ്.

നിലവിൽ, ആവശ്യമായ ലിഥിയം ഇന്ത്യ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയാണ്. രാജസ്ഥാനിലെയും ഗുജറാത്തിലെയും ഉപ്പുവെള്ള കുളങ്ങളിൽനിന്നും ഒഡിഷയിലെയും ഛത്തീസ്ഗഡിലെയും മൈക്ക ബെൽറ്റുകളിൽനിന്നും ലിഥിയം വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള ആഭ്യന്തര പര്യവേക്ഷണം നടക്കുന്നുണ്ട്. ലിഥിയം-അയൺ ഊർജ സംഭരണ ​​ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ രാജ്യത്തേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ചൈനയ്‌ക്കെതിരായ സാമ്പത്തിക ആക്രമണം ഇന്ത്യ ശക്തമാക്കിയ സമയത്താണിത്.

നിലവിൽ, ഇന്ത്യ ഏതാണ്ട് പൂർണമായും ഈ സെല്ലുകളുടെ ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ, ലിഥിയത്തിനുവേണ്ടി കരാർ ഒപ്പിടാനുള്ള നീക്കം അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കളുടെയും സെല്ലുകളുടെയും പ്രധാന സ്രോതസ്സായ ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള ഇറക്കുമതി ഒഴിവാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാനമാർഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ലിഥിയം മൂല്യ ശൃംഖലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രവേശനം വൈകിയ നീക്കമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്. 2023 ബാറ്ററി സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഒരു ഇൻഫ്ലക്ഷൻ പോയിന്റായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, ലി-അയൺ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ നിരവധി മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ സാധ്യമാണ്.

2017, 2020 സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ 330 കോടി ഡോളർ മൂല്യം വരുന്ന 165 കോടിയിലധികം ലിഥിയം ബാറ്ററികൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ജമ്മു കശ്മീരിൽ റിയാസി ജില്ലയിലെ സലാൽ- ഹൈമാന പ്രദേശത്ത് ജിഎസ്ഐ ആദ്യമായി ലിഥിയം ശേഖരം കണ്ടെത്തിയതായി കേന്ദ്ര ഖനി മന്ത്രാലയം സെക്രട്ടറി വിവേക് ​​ഭരദ്വാജ് പറഞ്ഞു. ഫെബ്രുവരി ഒൻപതിനു നടന്ന 62-ാമതു സെൻട്രൽ ജിയോജിക്കൽ പ്രോഗ്രാമിങ് ബാർഡ് (സിജിപിബി) യോഗത്തിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

ഈ റിപ്പോർട്ടും മറ്റു 15 റിസോഴ്‌സ്-ബെയ്റിങ് ജിയോളജിക്കൽ റിപ്പോർട്ടുകളും 35 ജിയോളജിക്കൽ മെമ്മോറാണ്ടങ്ങളും സിജിപിബി യോഗത്തിൽ അതതു സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്കു കൈമാറി. ഈ 51 ധാതു ബ്ലോക്കുകളിൽ അഞ്ചെണ്ണം സ്വർണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. മറ്റു ബ്ലോക്കുകൾ പൊട്ടാഷ്, മോളിബ്ഡെനം, അടിസ്ഥാന ലോഹങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ 11 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലായും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. ജമ്മു കശ്മീർ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, ഗുജറാത്ത്, ഝാർഖണ്ഡ്, കർണാടക, മധ്യപ്രദേശ്, ഒഡിഷ,രാജസ്ഥാൻ, തമിഴ്നാട്, തെലങ്കാന എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. 2018-19 ഫീൽഡ് സീസണുകൾ മുതൽ 2023 ഫെബ്രുവരി വരെ ജിഎസ്ഐ നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണു ബ്ലോക്കുകൾ തയാറാക്കിയത്.

ഖനി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അംഗീകൃത വാർഷിക ഫീൽഡ് സീസൺ പ്രോഗ്രാം (പ്രോസ്പെക്ടിങ് പ്ലാൻ) അനുസരിച്ച്, ലിഥിയം ഉൾപ്പെടെ വിവിധ ധാതു സമ്പത്ത് വർധിപ്പിക്കുന്നതിന് യുഎൻഎഫ്‌സിയും ധാതുക്കളും (ധാതു ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ തെളിവ്) ഭേദഗതി നിയമങ്ങൾ, 2021 (ഭേദഗതി വരുത്തിയ എംഎംഡിആർ നിയമം 2021) പ്രകാരം ഹസ്യാന്വേഷണ സർവേകൾ (G4), പ്രാഥമിക പര്യവേക്ഷണം (G3), പൊതു പര്യവേക്ഷണം (G2) എന്നിങ്ങനെ ധാതുപര്യവേക്ഷണത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ ജി എസ് ഐ ഏറ്റെടുക്കുന്നു.

കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് വർഷത്തിനിടയിൽ, ജിഎസ്ഐ ലിഥിയം, അനുബന്ധ മൂലകങ്ങൾ എന്നിവയിൽ 14 പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചു. അതിൽ അഞ്ചെണ്ണം 2021-22ൽ ലിഥിയം, അനുബന്ധ ധാതുക്കൾ എന്നിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.

നിക്ഷേപത്തിന്റെ തരം അനുസരിച്ച് ലിഥിയം വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ വേർതിരിച്ചെടുക്കാം. സാധാരണയായി ഒന്നുകിൽ വലിയ ഉപ്പുവെള്ള കുളങ്ങളുടെ സൗരോർജ്ജ ബാഷ്പീകരണത്തിലൂടെയോ ധാതുവിന്റെ ഹാർഡ്-റോക്ക് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെയോ. രാജസ്ഥാനിലെ സാംഭാർ, പച്ച്പദ്ര പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും ഗുജറാത്തിലെ റാൻ ഓഫ് കച്ചിലുമുള്ള ഉപ്പുവെള്ളത്തിൽനിന്നും ലിഥിയം വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. രാജസ്ഥാൻ, ബിഹാർ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രധാന മൈക്ക ബെൽറ്റുകളും ഒഡിഷ, ഛത്തീസ്ഗഢിലെ പെഗ്മാറ്റിറ്റ് ബെൽറ്റുകളും കർണാടകയിലെ മാണ്ഡ്യയിലെ പാറ ഖനനം എന്നിവ സാധ്യതയുള്ള മറ്റു ഭൂമിശാസ്ത്ര മേഖലകളാണ്.

വൈദ്യുത വാഹനങ്ങൾ (ഇവികൾ), ലാപ്‌ടോപ്പുകൾ, മൊബൈൽ ഫോണുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഊർജം നൽകുന്ന ലിഥിയം-അയൺ റീചാർജ് ചെയ്യാവുന്ന ബാറ്ററികളുടെ സുപ്രധാന ഘടകമായ ആൽക്കലി ലോഹത്തിനായുള്ള ആഭ്യന്തര പര്യവേക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഈ നീക്കം.

കർണാടക മാണ്ഡ്യ ജില്ലയിലെ മർലഗല്ല-അല്ലപട്‌ന മേഖലയിലെ ആഗ്നേയ പാറകളിൽ 1,600 ടൺ ലിഥിയം വിഭവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ആറ്റോമിക് എനർജി വകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള ആറ്റോമിക് മിനറൽസ് ഡയറക്ടറേറ്റ് ഫോർ എക്സ്പ്ലോറേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് (എഎംഡി) നേരത്തെ പ്രാഥമിക സർവേയിൽ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ ലിഥിയം വിഭവങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിന് എഎംഡി ഉപരിതലത്തിലും ചില ഭൂഗർഭ മേഖലയിലും പര്യവേക്ഷണം നടത്തുന്നുണ്ടെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞു.

Stay updated with the latest news headlines and all the latest Explained news download Indian Express Malayalam App.

Web Title: Lithium inferred in jk how significant is this find